Święcicki (w pismach i drukach niemieckich von Święcicki) Heliodor (1854—1923), lekarz ginekolog i położnik, historyk medycyny, profesor i pierwszy rektor Uniwersytetu Poznańskiego, działacz społeczny.
Ur. 3 VIII w Poznaniu (w wielu biografiach błędnie: w Śremie), był synem Tadeusza Floriana Ksawerego (1826—1872), doktora medycyny praktykującego w Poznaniu, a od r. 1856 w Śremie, w r. 1863 współtwórcy Wydz. Lekarskiego Tow. Przyjaciół Nauk w Poznaniu, zmarłego po zakażeniu laseczką wąglika, i Doroty z Korytowskich (1832—1872), zmarłej na nowotwór płuc. Miał sześcioro rodzeństwa: Ofelię (1853—1873), zamężną za Hermannem Fischerem (1831—1919), profesorem chirurgii na uniw. we Wrocławiu, Marię (1855—1863), Jadwigę (1859—1875), Zofię (1860—1861), Wandę (1861—1909), zamężną Karpińską, oraz Ignacego (1863—1865).
Od r. 1861 uczył się Ś. w katolickiej szkole elementarnej w Śremie, a od r. 1863 w tamtejszym progimnazjum (od r. 1866 Königliches Gymnasium in Schrimm), gdzie należał do tajnego kółka filomackiego Tow. Marianów, zwanego też Tow. Tomasza Zana (zebrania odbywały się często w jego domu rodzinnym). Po zdaniu w sierpniu 1873 matury podjął t.r. studia na Wydz. Lekarskim uniw. we Wrocławiu. Działał w istniejącej tam w l. 1873—8 sekcji medycznej Tow. Literacko-Słowiańskiego, gdzie wygłaszał referaty, m.in. O teorii Darwina i Kilka uwag o chorobie Basedowa oraz zorganizował wycieczkę studencką na otwarcie 21 VI 1875 nowego budynku Teatru Polskiego w Poznaniu. Dzięki bibliotekarzowi Towarzystwa Leonowi Szumanowi zapoznał się z postacią i działalnością Karola Marcinkowskiego, którego ideały pracy społecznej przyjął na całe życie. Na przełomie l. 1875 i 1876 odbył półroczną służbę wojskową w komp. sanitarnej 2. Śląskiego Pułku Grenadierów we Wrocławiu. W ogłoszonym w r. 1876 przez Wydz. Lekarski konkursie naukowym dla studentów dwie przedstawione przez Ś-ego prace zostały odznaczone: doświadczalna Untersuchungen über die Bildung und Ausscheidung des Pepsins bei den Batrachiern („Archiv für die Gesamte Physiologie des Menschen und der Tiere” Bd. 13: 1876), w której wykazał, że w przełyku płazów oprócz gruczołów śluzowych występują gruczoły wydzielające pepsynę, oraz z zakresu historii medycyny Zusammenstellung und Erläuterung der bei den griechischen Ärzten, namentlich bei Hippocrates, Galen, Soranus und Oribasius sich findenden Angaben über die Pflege der Kinder und ihre Krankenheiten, przedstawiającej na podstawie literatury stan wiedzy pediatrycznej starożytnych Greków. Pierwsza część tej pracy pt. Ǘber Pflege der Kinder bei den Griechen (Breslau 1877) została przyjęta jako dysertacja doktorska, której promotorem był szwagier Ś-ego Fischer. Na jej podstawie Ś. uzyskał 1 VIII 1877 dyplom doktora medycyny i chirurgii. Po rocznej praktyce szpitalnej oraz zdaniu 20 VI 1878 w Dreźnie egzaminu aprobacyjnego, otrzymał uprawnienia do wykonywania praktyki lekarskiej. Krótko pracował naukowo w zakresie fizjologii w Berlinie i Lipsku, a następnie od listopada t.r. odbywał pięciomiesięczną praktykę jako asystent kliniki położniczo-ginekologicznej uniw. w Berlinie.
Od początku kwietnia 1879 mieszkał Ś. w Poznaniu; rekomendowany przez Teodora Teofila Mateckiego, wuja Szumana, został zatrudniony w miejskim Zakładzie Położniczym im. Elżbiety, świadczącym bezpłatne usługi medyczne dla ubogich kobiet i założył tam pierwszą w Wielkopolsce przychodnię ginekologiczną. W r. 1881 przeszedł do pracy na stanowisku asystenta w Szpitalu Dziecięcym im. św. Józefa. W celu uzupełnienia wiedzy ginekologicznej wyjechał do Drezna, gdzie od 27 VI 1882 praktykował w Königliche Frauenklinik und Hebammenlehranstalt, kierowanej przez Franza von Winckela (potem uznawał go za swojego mistrza i utrzymywał z nim kontakt korespondencyjny do jego śmierci w r. 1911). Pod kierunkiem Winckela przeprowadził badania histologiczne oraz analizę powodów obumierania płodów ciążowych; wyniki opublikował w pracy Przyczynek do etiologii przedwczesnego obumierania płodu („Gaz. Lek.” R. 19: 1884 nr 21). Następnie w klinice położniczo-ginekologicznej uniw. w Erlangen specjalizował się u Paula Zweifela jako jego asystent; przeprowadził tam badania nad składem chemicznym odchodów połogowych. Szkolenie ginekologiczne kontynuował jeszcze w klinikach uniwersyteckich w Jenie, Lipsku i Berlinie. Obserwował też system działania i strukturę niemieckich uniwersytetów z myślą o utworzeniu w przyszłości uniw. w Poznaniu.
Po powrocie do Poznania Ś. prowadził od 12 I 1885 własną klinikę chorób kobiecych przy ul. Młyńskiej (dziewięć łóżek i sala operacyjna), a od r. 1886 przy ul. Berlińskiej. Po wydzierżawieniu od Władysława Zamoyskiego pałacu Działyńskich na Starym Rynku zamieszkał tam i po dołączeniu sąsiedniej kamienicy otworzył 8 X 1887 dużą klinikę ginekologiczno-położniczą. Jako ginekolog zdobył uznanie we wszystkich trzech zaborach, a na leczenie do niego przyjeżdżały kobiety nawet z Rosji. Odznaczał się zdolnościami innowacyjnymi, m.in. skonstruował aparat przenośny do wziewnego znieczulania bólów porodowych przy użyciu mieszaniny podtlenku azotu i tlenu (Zur Stickoxydul-Sauerstoff-Anästhesie in der Geburtshilfe, „Centralblatt für Gynäkologie” Jg. 12: 1888 nr 43), który zaprezentował na zebraniu Wydz. Lekarskiego Tow. Przyjaciół Nauk Poznańskiego w marcu 1888 oraz na X Międzynarodowym Kongresie Lekarskim w Berlinie (4—9 VIII 1890). W krajowej chirurgii ginekologicznej zapoczątkował stosowanie do odkażania pola operacyjnego preparatu będącego połączeniem tymolu z jodem (O arystolu w ginekologii, „Nowiny Lek.” R. 2: 1890 nr 4) i wprowadził do praktyki położniczej nowy typ tzw. fizjologicznych kleszczy porodowych o długich rękojeściach (Kleszcze dźwigniowe własnego pomysłu, tamże R. 5: 1893 nr 12). Publikował artykuły dotyczące anatomii patologicznej, fizjologii eksperymentalnej, histologii i embriologii (prowadził doświadczenia na królikach), a także kazuistyki lekarskiej. Ich wybór ogłosił w pracach: Beitraege zur Physiologie und Gynaecologie. 1 Theil (P. 1890) oraz w drugiej jej części pt. Przyczynki do fizjologii, ginekologii i położnictwa (P. 1893), w której zamieszczono dwadzieścia artykułów wyłącznie w języku polskim. Był współzałożycielem „Nowin Lekarskich”, wydawanych od r. 1889 przez Wydz. Lekarski Tow. Przyjaciół Nauk Poznańskiego. W l. 1896—7, a następnie w l. 1899—1906 był redaktorem naczelnym pisma, przyczyniając się do uznania go za główny organ lekarski we wszystkich zaborach. Jako bezpłatny dodatek do „Nowin Lekarskich” wydawał w l. 1904—6 „Album wybitnych lekarzy polskich”, zawierający 31 sylwetek przedstawionych przez Adama Wrzoska i Józefa Bielińskiego. Był autorem rozprawki filozoficznej O estetyce w medycynie („Księga pamiątkowa XI Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich w Krakowie 18—22 lipca 1911”, Kr. 1911), rozważającej sprawy zdrowia i choroby człowieka z punktu widzenia estetyki, określającej cel działania lekarza: utrzymanie zdrowia, leczenie i zapobieganie chorobom. Publikacja ta ukazała się też w językach francuskim (Paris 1912) oraz esperanto (Varsovie 1913). Ogółem opublikował Ś. ponad 200 prac naukowych i popularnonaukowych w prasie polskiej, niemieckiej, francuskiej i angielskiej. Brał udział w wielu zjazdach naukowych krajowych i zagranicznych, m.in. ginekologicznych w Berlinie (1890, 1894), Wrocławiu (1893) i Wiedniu (1895). Od r. 1881 uczestniczył we wszystkich zjazdach lekarzy i przyrodników polskich: III w Krakowie (1881), IV w Poznaniu (1884), V we Lwowie (1888), VI w Krakowie (1891), VII we Lwowie (1894), IX w Krakowie (1900), X we Lwowie (1907) i XI w Krakowie (1911); na zorganizowany przez niego VIII Zjazd w Poznaniu (1898) władze niemieckie niemal tuż przed otwarciem nie wydały zgody. Naukowa działalność Ś-ego była doceniana we wszystkich trzech zaborach. Trzykrotnie wysuwano jego kandydaturę na katedry ginekologii: dwukrotnie na UJ (1894, 1907) oraz na Uniw. Lwow. (1898). W r. 1900 otrzymał doktorat honoris causa UJ. Członkostwa honorowe przyznały mu Tow. Lekarzy i Przyrodników Polskich w Petersburgu (1892) oraz towarzystwa lekarskie w Warszawie (1891), Lwowie (1907) i Łodzi (1911), a także w Wilnie, Krakowie i Lublinie; był też Ś. członkiem korespondentem tow. lekarzy czeskich w Pradze. Z zamiaru nadania Ś-emu tytułu profesora niemieckie Min. Nauki i Spraw Medycznych zrezygnowało w r. 1902 wskutek opinii tajnej policji, że jest on «zdeklarowanym nacjonalistą polskim». Dopiero 26 VIII 1913 na Zamku Cesarskim w Poznaniu odebrał Ś. osobiście z rąk cesarza Wilhelma II akt nominacji profesorskiej; zostało to źle przyjęte przez społeczeństwo wielkopolskie.
Ś. prowadził szeroką działalność społeczną i filantropijną. Będąc w l. 1881—2 członkiem zarządu i Rady Głównej Tow. Czytelni Ludowych, przekazywał poznańskiej bibliotece im. J. I. Kraszewskiego własne książki, a także darowizny pieniężne. W l. 1898—1901 urządzał w swym domu tzw. wieczory czwartkowe, na których omawiano sprawy społeczne i naukowe (odbyło się ok. 30 takich spotkań). W Tow. Przyjaciół Nauk Poznańskiego pełnił funkcje przewodniczącego Wydz. Lekarskiego (1896—1904), a następnie wiceprezesa (od r. 1907) i prezesa (od 21 VIII 1915) Towarzystwa; dodatkowo w l. 1895—1903 był redaktorem „Roczników Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego”. Działał w założonym przez Marcinkowskiego Tow. Naukowej Pomocy dla Młodzieży W. Ks. Pozn.; w l. 1890—1912 był jego prezesem. Postać Marcinkowskiego popularyzował publikując broszury o nim oraz wydając plakietkę z jego podobizną. Fundował stypendia i bezinteresownie sprawował opiekę medyczną nad uczącą się polską młodzieżą, osobiście doglądając stypendystów pod względem stanu ich zdrowia i postępów w nauce. W celu wspierania wdów i sierot po zmarłych polskich lekarzach w Cesarstwie Niemieckim założył w r. 1896 z lekarzem Tadeuszem Dembińskim Tow. Pomocy Koleżeńskiej i opracował jego statut; potem pomagał Towarzystwu finansowo. Działalność filantropijną prowadził też w l. 1907—9 jako prezes Rady Wyższej Męskiego Tow. św. Wincentego à Paulo w W. Ks. Pozn. Na łamach „Dziennika Poznańskiego” (przewodniczył jego Radzie Nadzorczej) nawoływał do podniesienia poziomu opieki nad rodzinami ubogimi i chorymi, gromadzenia pieniędzy na zakładanie przyfabrycznych żłobków i tanich kuchni ludowych, szerzenia zasad higieny oraz organizowania kursów dla pielęgniarek i pielęgniarzy środowiskowych. Te same zasady postulował przenieść na tereny wiejskie i w tym celu opracował odpowiednią ankietę rozesłaną po diecezjach.
W 2. poł. l. osiemdziesiątych XIX w. zainicjował Ś. w gronie członków Tow. Przyjaciół Nauk Poznańskiego dyskusję w sprawie studiów uniwersyteckich w Poznaniu. Dopiero jednak w 2. poł. r. 1918 rozpoczęły się konspiracyjne narady nad koncepcją uniwersytetu. Z inicjatywy Ś-ego powołano 11 XI t.r. Komisję Organizacyjną Uniwersytetu Polskiego w Poznaniu, zwaną w skrócie Komisją Uniwersytecką; był jej przewodniczącym, Józef Kostrzewski sekretarzem, a członkami Michał Sobeski i ks. Stanisław Kozierowski; Komisja odbyła 35 posiedzeń. Plan Ś-ego, rozwijany zwłaszcza po zwycięstwie powstania wielkopolskiego, zakładał utworzenie wydziałów: filozoficznego (nauki humanistyczne i przyrodnicze), prawno-ekonomicznego, lekarskiego, rolniczo-leśnego i teologicznego, a w przyszłości także politechnicznego. Pomoc kadrową uzyskał Ś. od powstałej 7 I 1919 w Warszawie Komisji Stabilizacyjnej (był w jej składzie) oraz od Wrzoska, kierownika Sekcji Nauki i Szkół Akademickich Min. WRiOP. Komisariat Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu przydzielił powstającej uczelni parter Zamku Cesarskiego (Collegium Maius) oraz gmach byłej Pruskiej Akad. Królewskiej (Collegium Minus). Dn. 1 IV t.r. uruchomiono wielokierunkowy Wydz. Filozoficzny, a 5 IV Komisja Uniwersytecka nadała Ś-emu tytuł profesora nadzwycz. i powierzyła mu stanowisko rektora powstającej uczelni. Działalność uniwersytetu zainaugurowano 7 V w sali tronowej Zamku Cesarskiego; Ś. wygłosił patriotyczne przemówienie, skierowane głównie do młodzieży. Nadaną 10 V przez Komisariat Naczelnej Rady Ludowej nazwę Wszechnica Piastowska, jej senat zmienił 24 VI 1920 na Uniw. Pozn. (sam Ś. popierał nazwę pierwotną). Dn. 23 VI 1919 Komisja Uniwersytecka rozwiązała się, ale już 30 VI t.r. Ś. wznowił jej działalność (nadal pod swoim kierownictwem) w celu utworzenia wydziałów lekarskiego i teologicznego. Nowa komisja działała do 31 III 1920, a Wydz. Lekarski uruchomiono 24 VII t.r. Od 1 X 1919 czynna też była uniwersytecka biblioteka. Dzięki osobistym kontaktom Ś-ego z wpływowymi osobistościami, m.in. z ks. Stanisławem Adamskim, Cyrylem Ratajskim oraz Stanisławem i Andrzejem Wachowiakami uczelnia rozwijała się dynamicznie; w r. 1920 udało się uzyskać gmach byłej pruskiej Komisji Kolonizacyjnej przy ul. Fredry 10. Niechęć przeciwników rozładowywał Ś. zapraszając ich na wznowione w l. 1920—3 wieczory czwartkowe do swojego mieszkania w Pałacu Działyńskich. Szczególną opieką otaczał młodzież studencką powołując pod swoim kierownictwem fundusz stypendialny i Kuratorium Opieki nad Młodzieżą Akademicką. Ze sprzedanych w mieście i poza nim swoich parcel przeznaczył znaczne sumy dla studentów i pracowników uczelni. Cieszył się dużym autorytetem, a wyrazem tego był coroczny wybór Ś-ego na rektora (pełnił tę funkcję do śmierci). W r. 1923 otrzymał doktorat honoris causa Uniw. Pozn.
Ś. działał również poza uczelnią, m.in. jako przewodniczący obywatelskiego Komitetu Obrony Narodowej Woj. Poznańskiego (podczas wojny polsko-sowieckiej 1920 r.), w założonym ze swej inicjatywy 21 IV 1922 Poznańskim Tow. Ginekologicznym, a także jako prezes Poznańskiego Tow. Przyjaciół Nauk, gdzie przeprowadził wiele zmian administracyjnych. Nadmierna praca i częste stresy spowodowały dolegliwości kardiologiczne u Ś-ego. Rozdysponował wówczas swój znaczny majątek, głównie na potrzeby uniwersytetu, zakładając Fundację «Nauka i Praca» (działała do r. 1939) z zadaniem «wspierania nauki polskiej i środowiska akademickiego»; na jej kuratora powołał prezydenta Poznania Ratajskiego, a na jego zastępcę Wrzoska. Zdążył jeszcze powiększyć majątek Fundacji kupując od Konrada von Loescha za 600 tys. dolarów posiadłość Laski (pow. kępiński). Zmarł 12 X 1923 w Poznaniu; zabalsamowane ciało pochowano na cmentarzu parafii p. wezw. św. Marii Magdaleny przy ul. Bukowskiej, a po drugiej wojnie światowej, 14 XI 1946, z inicjatywy władz Uniw. Pozn., przeniesiono do Grobów Zasłużonych Wielkopolan w podziemiach kościoła św. Wojciecha na tzw. Poznańskiej Skałce. Ś. był odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim (1921) i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą (pośmiertnie 1923) Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Oficerskim Legii Honorowej (1922).
W zawartym 3 VI 1886 małżeństwie z Heleną z Dąmbskich (1847—1901), wdową po Gustawie Zaborowskim, zmarłą na gruźlicę płuc, Ś. dzieci nie miał. Wychowywał troje dzieci żony z pierwszego małżeństwa: Lecha, Janusza i Wandę, zamężną za Witoldem Korytowskim (zob.).
Po śmierci Ś-ego wybito medale z jego podobizną: w r. 1923 jako pierwszemu rektorowi Uniw. Pozn. (autorstwa Jana Wysockiego) i w r. 1933 z okazji XIV Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich w Poznaniu. Poświęconą mu tablicę pamiątkową umieszczono w r. 1924 w westybulu rektoratu Uniw. Pozn. (zniszczona przez Niemców podczas drugiej wojny światowej); podobną tablicę wmurowano w ścianę budynku biblioteki publicznej w Śremie. Po wojnie popiersie Ś-ego ustawiono w holu budynku rektoratu UAM (Collegium Minus) przy ul. Wieniawskiego 1, a jego imieniem nazwano dwa szpitale poznańskiego Uniw. Med.: Szpital Kliniczny Ginekologiczno-Położniczy przy ul. Polnej 33 (w jego sali wykładowej odsłonięto popiersie Ś-ego) oraz Szpital Nr 2 przy ul. Przybyszewskiego 49 (również z popiersiem Ś-ego w holu Oddz. Dermatologicznego). Imię Ś-ego nosi też Collegium, ośrodek zamiejscowy UAM w Śremie, oraz tamtejsza Biblioteka Publ. Miasta i Gminy, a także I Liceum Ogólnokształcące w Międzyrzeczu i Szpital Miejski w Międzychodzie. Jego imieniem nazwano ulice w Poznaniu, Śremie i Szamotułach. Z okazji 90. rocznicy inauguracji Wszechnicy Piastowskiej wybito w r. 2009 monety okolicznościowe, tzw. heliodory, a w r. 2010 odsłonięto w Poznaniu przed Collegium Minus ławeczkę z postacią Ś-ego (autorstwa Grzegorza Godawy) oraz podobną (autorstwa Piotra Garstki) w Śremie przy promenadzie nad Wartą. Założona przez Ś-ego Fundacja «Nauka i Praca» w PRL została zlikwidowana, a jej majątek (2600 ha) przeszedł na własność państwa.
Portrety olej w rektoracie UAM oraz Pozn. Tow. Przyjaciół Nauk; — Dzierżanowski R., Słownik chronologiczny dziejów medycyny i farmacji, W. 1983; Fischer I., Biographisches Lexikon der hervorragenden Ärzte der letzen fünfzig Jahre, Berlin—Wien 1933 II; Konopka, Pol. bibliogr. lek. XIX w., X; Paluszkiewicz M., Szews J., Słownik biograficzny członków tajnych towarzystw gimnazjalnych w Wielkim Księstwie Poznańskim 1850—1918, P. 2000; Poczet członków Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 1857—2007, P. 2008; Poczet rektorów Almae Matris Posnaniensis, P. 2004 (m.in. fot. portretu w todze rektorskiej); Rys dziejów Wydawnictwa Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk z bibliografią publikacji Towarzystwa 1856—2008, P. 2011 I—II; Słown. biogr. nauk med., I z. 2 (fot.); Słown. lekarzy pol. XIX w., III (dot. ojca); Słown. pol. tow. nauk., I, II cz. 1; Słownik biograficzny Śremu, Śrem 2008; Waszyński E., Obara M., Sylwetki zasłużonych ginekologów polskich, P. 1991 (fot.); Wielkopolanie XIX wieku, P. 1969 II (fot.); Wojtkowski, Bibliogr. historii Wpol.; Wpol. słown. biogr.; Wydział Lekarski i Oddział Farmaceutyczny Uniwersytetu Poznańskiego 1919—1939. Bibliografia publikacji. Materiały biograficzne, P. 1997; Żychliński, V—VI; — Achremowicz E., Żabski T., Towarzystwo Literacko-Słowiańskie we Wrocławiu 1836—1886, Wr. 1973; Barański J., Heliodor Święcicki, od Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego ku estetyce lekarskiej, w: Filozofia we Wrocławiu, dzieje, postacie, problemy, Wr. 2013 I 149—60; Brzeziński T., Polskie peregrynacje po dyplomy lekarskie (od średniowiecza po odzyskanie niepodległości w 1918 r.), W. 1999; Dzieje Wydziału Lekarskiego i Farmaceutycznego Uniwersytetu Poznańskiego i Akademii Medycznej im. K. Marcinkowskiego (1919—1989), Red. J. Hasik, P. 1989; 10 najbardziej wpływowych Wielkopolan, P. 2000; Głowacka-Sobiech E., Działalność zawodowa i społeczna Heliodora Święcickiego, „Kron. Wpol.” 2006 nr 1 s. 41—9; Grot Z., 50 lat Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza 1919—1969, P. 1971 s. 47, 54, 57, 59—61, 63—5, 67, 69, 72—5 (fot.), s. 84, 88—91, 94, 115, 127, 129—30, 155, 170, 433—4; Hasik J., Juszczyk J., Dzieje Wydziału Lekarskiego i Farmaceutycznego Uniwersytetu Poznańskiego i Akademii Medycznej (1919—1989), P. 1989; Heliodor Święcicki. Klucz do solidarności wielkiej rodziny intelektualnej, Red. R. Meissner, P. 2009; Heliodor Święcicki w 90. rocznicę powstania Uniwersytetu Poznańskiego, Red. M. Musielak, P. 2009; Hist. nauki pol., V; Hochlinger H., Działalność naukowa Heliodora Święcickiego (praca doktorska z r. 1951 w Uniw. Łódzkim); Karwowski, Hist. W. Ks. Pozn., II—III; Kisielewski J., Światła w mroku. Pięćdziesiąt lat pracy Towarzystwa Czytelni Ludowych 1880—1930, P. 1930 s. 63, 81 (fot.), s. 164, 233, 239; Kostrzewski J., Heliodor Święcicki i powstanie Uniwersytetu Poznańskiego, „Znak” R. 19: 1967 nr 3 s. 394—405; tenże, Jak powstał Uniwersytet Poznański, „Przegl. Wpol.” 1989 z. 2 s. 12—15; Marciniak A., Heliodor Święcicki (1954—1923), „W Drodze” 1994 nr 11 s. 97—9; Marciniak R., Prezesi Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Ich myśli i dzieło, P. 1998; Meissner R. i in., Rektor Wszechnicy Piastowskiej. Szkice do portretu Heliodora Święcickiego (1854—1923), P. 1987; Miedziński Z., Heliodor Święcicki, „Służba Zdrowia” 1973 nr 50; Musielak M., Heliodor Święcicki (1854—1923), P. 2013; Nauka w Wielkopolsce, Red. G. Labuda, P. 1973; Noszczyk W. i in., Dzieje medycyny w Polsce, W. 2015 I—II; Nowak M., Rektor pierwszy i od razu nadzwyczajny, „Polska. Głos Wpol.” 2009 nr z 24 IV s. 27 (fot. portretu w todze rektorskiej); Obara M., Heliodor Święcicki (1854—1923), wychowawca, lekarz, „Problemy Dydaktyki Med. i Wych.” 1984 nr 15; Podsiadły M., Śremianin w rektorskiej todze. Heliodor Święcicki (1854—1923) lekarz, naukowiec, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, Śrem 2010; Rezler M., Poznaniacy niezwykli. Pierwszy rektor, „Głos Wpol.” 2003 nr z 9/10 VIII s. VI (rys.); Siciński H., Poznańska Szkoła Pediatrii 1922—2012, P. 2012; Słomko Z., Ginekologia, W. 2008 I 13—15, 18—19 (fot.), 31—2, 40, 42; Smereka J., Polacy na studiach lekarskich we Wrocławiu w latach 1811—1918, Wr. 1979 s. 106, 119, 122; Stański M., Heliodor Święcicki 1854—1923, W.—P. 1983; Szczepski O., Dzieje Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju kierunków naukowo-badawczych w latach 1919—1939, P. 1969; Szpital Dziecięcy im. Bolesława Krysiewicza w Poznaniu 1877—1977, Red. E. Błaszczyk i in., W.—P. 1977 s. 25, 31—2 (fot.), s. 68, 73, 82, 156, 172, 194, 197, 199, 204, 259, 277, 286, 290, 293, 315; Trzeciakowscy L. i M., W dziewiętnastowiecznym Poznaniu. Życie codzienne miasta 1815—1914, P. 1982; Uniw. Pozn. Księga pamiątkowa; Veritate et Scientia; W 80-lecie uniwersyteckiego Wydziału Lekarskiego w Poznaniu. Studia i materiały. Księga pamiątkowa, Red. R. K. Meissner, P. 2001; Wrzosek A., Modlitwa jest oddychaniem w Bogu, „W Drodze” 1994 nr 11 s. 97—107; — Achter Jahresbericht des Königlichen Gymnasiums zu Schrimm, womit zu der am 26 und 27 September 1873, s. 14; Dritter Jahresbericht Gymnasiums zu Schrimm, womit zu der am 29 und 30 September 1868, s. 26; Karpiński Z., O Wielkopolsce, złocie i dalekich podróżach. Wspomnienia 1860—1960, W. 1971; K o strzewski J., Z mego życia. Pamiętnik, P. 1979; Spis prac oryginalnych zawartych w 25 rocznikach Nowin Lekarskich 1888—1913, wydany […] na mocy uchwały Wydziału Lekarskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, P. 1913 s. 14, 16, 20, 23, 26; Szafer W., Wspomnienia przyrodnika, W. 1973; Wrzosek A., Wspomnienia o ludziach których znałem — Heliodor Święcicki, „Kron. Wpol.” 1994 nr 1 s. 79—90 (fot.); — „Arch. Hist. i Filoz. Med.” T. 1—3: 1924—5; „Dzien. Pozn.” 1877 nr 162; „Gaz. Pozn.” 1983 nr 240, 1984 nr 237, 1987 nr 123; „Głos Wpol.” 2009 nr 85, 96; „Kron. M. Poznania” 2007 nr 4 s. 213—16; „Kur. Pozn.” 1916 nr 136, 137, 1922 nr 108; Medizinal-Kalender [für den Preussischen Staat] auf Jahr […], 1882—1918, Berlin 1882—1918 cz. 2; „Nowiny Lek.” R. 28: 1916 nr 3, 4 s. 57—61 (fot.), R. 29: 1917 nr 1 s. 18—26; „Przegl. Polit., Społ. i Liter.” 1907 nr 300; Reichs-Medizinal Kalender für Deutschland […], 1882—1914, Leipzig cz. 2; — Nekrologi z r. 1923: „Dzien. Pozn.” nr 256, 257, 259, 260, „Kur. Pozn.” nr 258, „Nowiny Lek.” R. 35 z. 11/12 s. 685, „Posener Tagebl.” nr 234; — AP w P.: Ewidencja ludności m. Poznania, sygn. 3744, 5722 (Akta Prezydium Policji); Arch. Gł. B. Lek. w W.: sygn. F—5149; Arch. PAN w P.: sygn. P.III—70 (Mater. A. Wrzoska o Ś-m), sygn. P.III—85; Arch. UAM: sygn. ZS/1 (Protokoły z posiedzeń Senatu), sygn. 15/218 (teczka personalna); B. Pozn. Tow. Przyjaciół Nauk w P.: Zbiory specjalne; B. Raczyńskich: Zbiory specjalne Tow. Pomocy Nauk. i Prow. Komitetu Wyborczego.
Andrzej Dzięczkowski